Rehabilitacja/ćwiczenia po nowoczesnej endoprotezie kolana

Jakie ćwiczenia po endoprotezie kolana?

Ćwiczenia po operacji kolana powinny mieć charakter progresywny, czyli ważne jest to, żeby stopniowo zwiększały sprawność stawu. Oczywiście istotne jest także to, aby były dopasowane do stanu pacjenta i czasu, jaki minął od operacji.

Przyjrzyjmy się przykładowym ćwiczeniom po endoprotezie stawu kolanowego.

• Ćwiczenia kolana na wczesnym etapie – mają na celu redukcję obrzęku, zginanie i odzyskiwanie wyprostu.
  • napinanie mięśnia czworogłowego – postaraj się napiąć mięśnie uda i wyprostować nogę w kolanie, a następnie utrzymać taką pozycję przez 10 sekund; powtarzaj ćwiczenie 10 razy;
  • zginanie i wyprosty kolana w granicy komfortu;
  • unoszenie wyprostowanej nogi;
  • usiądź na brzegu łóżka szpitalnego, podeprzyj udo, a następnie zegnij kolano, aż dosięgniesz stopą do podłogi, jeśli to możliwe pochyl górną część ciała do przodu, aby zwiększyć stopień zgięcia kolana; najlepiej utrzymaj pozycję przez 5-10 sekund;
  • chodzenie o kulach – najpierw potrzebny w tym celu będzie balkonik lub kule ortopedyczne. Zazwyczaj po ok. 2-3 tygodniach możliwe jest chodzenie bez wspomagaczy w postaci kul. Łatwo to sprawdzić np. gdy będziesz w stanie stać i chodzić przez minimum 10 minut.
• Ćwiczenia kolana na etapie pośrednim – celem rehabilitacji po endoprotezie kolana na tym etapie jest zwiększenie kontroli ruchu, a także zyskanie większej ilości siły i poprawa chodu pacjenta.
  • chodzenie po schodach – niektórzy pacjenci zaczynają ćwiczyć, chodząc po schodach już na wcześniejszym etapie, w obu przypadkach schody mogą być dobrym sposobem na wzmocnienie siły i swojej wytrzymałości;
  • ćwiczenia z taśmą elastyczną;
  • wolny marsz na bieżni;
  • rozciąganie mięśni łydki przy ścianie – stań przodem do ściany, jedną nogę pozostaw z tyłu, utrzymaj piętę na podłodze i delikatnie przesuwaj tułów do przodu;
  • leżenie na boku z unoszeniem operowanej nogi do góry;
  • stanie na jednej nodze przy asekuracji np. przy ścianie – najpierw 5-10 sekund, później dłużej.
• Ćwiczenia kolana na późniejszym etapie – rehabilitacja ma na celu zbudowanie siły funkcjonalnej, a także pracę nad stabilizacją i przygotowaniem do pełnej aktywności.
  • ćwiczenia na rowerku stacjonarnym – bez wskazania fizjoterapeuty niezalecane są dłuższe dystansy niż 4,5 km;
  • pływanie (należy unikać stylu żabki) lub ćwiczenia w basenie, które odciążają staw np. chodzenie w basenie;
  • wchodzenie i schodzenie z niskiego stopnia;
  • wykroki i zakroki – coraz pełniejsze;
  • stanie na jednej nodze na niestabilnym podłożu np. na macie sensomotorycznej;
  • nordic walking.

Polecane: Nowoczesna endoproteza kolana – Jak wygląda?

Jakie zabiegi rehabilitacyjne po endoprotezie kolana?

Oprócz ćwiczeń po operacji stawu kolanowego wiele korzyści zapewniają także zabiegi rehabilitacyjne, takie jak:

• magnetoterapia – polega na oddziaływaniu pola magnetycznego o niskiej częstotliwości na staw, pomaga łagodzić ból, stan zapalny, przyspiesza gojenie i zmniejsza obrzęki;
• krioterapia – wykorzystuje zimno do zmniejszenia stanu zapalnego, obrzęku i bólu;
• hydroterapia – ćwiczenia w wodzie odciążają staw, ułatwiają ruch i redukują ból, a tym samym przyspieszają powrót do sprawności;
• prądy TENS – to elektrostymulator, który łagodzi ból i pobudza mięśnie.

Ile trwa rehabilitacja po endoprotezie kolana?

To kwestia bardzo indywidualna – zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy, ale wiele zależy od stanu pacjenta, wieku, wcześniejszej sprawności, zastosowanej techniki podczas zabiegu czy poziomu skomplikowania operacji.

Rehabilitacja po endoprotezie stawu kolanowego powinna przebiegać w 3 etapach.

• Rehabilitacja pooperacyjna (wczesny etap) – przy zastosowaniu nowoczesnych metod pacjent wstaje już w dobę po operacji, a to oznacza, że właśnie wtedy powinna zacząć się też rehabilitacja. Cały proces rehabilitacji szczególnie na tym etapie powinien przebiegać pod czujnym okiem lekarza prowadzącego lub fizjoterapeuty pracującego w szpitalu. To bardzo ważny etap, bo przeciwdziała wielu niebezpiecznym powikłaniom, do których może dojść po operacji np. zakrzepica, sztywności, wolne gojenie się rany.

Pacjent uczy się chodzić o dwóch kulach. Czas trwania rehabilitacji pooperacyjnej zazwyczaj trwa 3-6 tygodni.

• Rehabilitacja pośrednia – to kluczowy etap rehabilitacji po endoprotezie kolana, który powinien odbywać się pod okiem fizjoterapeuty w domu lub w jego gabinecie. Zazwyczaj trwa 8 tygodni. Na tym etapie ważna staje się odbudowa siły mięśniowej, ale też przywrócenie stawowi pełnego zakresu ruchu. W większości przypadków na tym etapie fizjoterapeuta stara się dopasować ćwiczenia, które pomogą w uzyskaniu zgięcia stawu do 100 st. i do pełnego wyprostu. Pacjent powoli uczy się chodzić po schodach już bez kul ortopedycznych.
• Rehabilitacja późna – czas trwania tego etapu rehabilitacji po endoprotezie stawu kolanowego jest już kwestią bardzo indywidualną. Fizjoterapeuta stopniowo zwiększa zakres ruchu pacjenta i urozmaica rehabilitację także o możliwość ćwiczeń na rowerze, na basenie oraz poprzez spacerowanie. Najważniejsze jest to, aby wykonywać zalecenia specjalisty i nie obciążać nadmiernie stawu kolanowego.

Polecane: Silny ból kolana – przyczyny, leczenie, ćwiczenia

Na czym polega nowoczesna endoproteza stawu kolanowego?

Nawet choroby zwyrodnieniowe w stawie kolana nie muszą oznaczać wymiany całego stawu. Znacznie lepszym i mniej inwazyjnym rozwiązaniem jest zastosowanie jedynie częściowej wymiany. Nowoczesne techniki pozwalają na zastosowanie następujących rozwiązań:

• endoproteza kinematyczna – to rozwiązanie polegające na zastosowaniu endoprotezy, która pozwala na odtworzeniu naturalnej powierzchni stawowej, kinematyki stawu w stawie kolanowym danego pacjenta, aby była taka jak przed wystąpieniem zmian zwyrodnieniowych;
• endoproteza połowicza/jednoprzedziałowa – jeśli pacjent kwalifikuje się do zabiegu z wykorzystaniem endoprotezy jednoprzedziałowej, to zalecane jest jej stosowanie, bo umożliwia wykonanie znacznie mniej inwazyjnego zabiegu niż w przypadku endoprotezoplastyki całkowitej stawu kolanowego;
• endoproteza spersonalizowana – alternatywą może być także zastosowanie tzw. implantów „custom-made”, które cechują się tym, że są spersonalizowane, a dzięki temu lepiej dopasowane do kolana pacjenta.

Najważniejsze jest to, aby dostosować endoprotezę do potrzeb danego pacjenta i w ten sposób zapewnić mu jak najlepsze efekty już po wykonanym zabiegu, a tym samym przyspieszyć czas powrotu do pełnej sprawności.

Zastosowanie każdej z tych nowoczesnych endoprotez kolana gwarantuje także 3 najważniejsze korzyści:

• szybką ścieżkę rehabilitacji,
• krótką hospitalizację,
• pionizację i chodzenie już w ciągu doby po zabiegu.

Podsumowanie – Rehabilitacja po nowoczesnej endoprotezie kolana

Nowoczesne endoprotezy kolana pomagają w szybszym powrocie do sprawności i zapewniają krótszą rehabilitację. Jednak niezależnie od zastosowanej metody ćwiczenia należy zacząć już w pierwszej dobie po operacji. Oczywiście kluczowe jest to, aby dopasować ćwiczenia do stanu pacjenta, wieku i zastosowanej techniki podczas operacji. Szczególnie w pierwszych tygodniach po operacji ważne jest to, aby ćwiczenia odbywały się pod okiem fizjoterapeuty.

Rehabilitację powinny wspierać również zabiegi fizykalne, takie jak magnetoterapia, krioterapia, hydroterapia czy prądy TENS.

Proces powrotu do pełnej sprawności zwykle trwa od 3 do 6 miesięcy i przebiega w trzech etapach: pooperacyjnym, pośrednim i późnym. Zawsze najważniejsze jest ścisłe przestrzeganie zaleceń fizjoterapeuty oraz unikanie przeciążania stawu kolanowego. Wszystko to pozwoli szybciej wrócić do sprawności fizycznej.